TRAFİK:Yayaların,hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
KARAYOLU:Trafik için,kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi,köprüler ve alanlardır.
ARAÇ:Karayollarında kullanılabilen motorlu,motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.
TAŞIT:Karayolunda insan,hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır.Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere’’motorlu taşıt’’insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere ‘’motorsuz taşıt’’denir.
Ayrıca,bir kazanç kaydı olmaksızın kullanılanlara ‘’hususi taşıt’’,çeşitli şekillerde kazanç sağlamak amacıyla kullanılanlara ‘’ticari taşıt’’,Taşıt Kanunu kapsamına girenlere’’resmi taşıt’’,resmi olmakla birlikte ticarilik niteliği taşıyanlara da ‘’resmi ticari taşıt’’denir.
SÜRÜCÜ:Karayolunda,motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.
ŞOFÖR:Karayolunda,ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.
TRAFİK İŞARETLERİ:Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları,ışıklı ve zabıtası veya diğer yetkilerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.
YAYA:Araçlarda bulunmayan,karayolunda hareketsiz veya hareket halinde bulunan insanlardır.
GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ:Görev sırasında,belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
GEÇİŞ HAKKI:Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre,yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.
DURMA:Kırmızı ışık,yetkililerin dur işareti,yol kapanması gibi her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın durdurulmasıdır.
DURAKLAMA:Trafik zorunlulukları dışında araçların,insan indirmek ve bindirmek,eşya yüklemek,boşatmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır.Bekleme amacıyla yapılan duraklamanın süresi 5 dakikadan fazla olmamalıdır.
PARK ETME: Araçların durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.
TRAFİK KAZASI:Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm,yaralanma ve maddi hasarla sonuçlanmış olaydır.
TRAFİKTEN MEN:Trafik zabıtası veya yetkililerce konunda belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır.
MÜLK:Devlete,kamuya,gerçek yada tüzel kişiye ait olan taşınamaz mallardır.
KARAYOLU YAPISI: Karayolunu kendisi ile karayolunun üstünde,yanında,altında veya yukarasındaki ada,ayırıcı,oto korkuluk,istinad duvarı,köprü,tünel,menfez ve bunun gibi yapılardır.
TEK YÖNLÜ KARAYOLU: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
İKİ YÖNLÜ KARAYOLU: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
BÖLÜNMÜŞ KARAYOLU : Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
BAĞLANTI YOLU: Bir kavşak yakınında,karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan,kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
BİSİKLET YOLU: Karayolunun,sadece bisikletlilerin kullanımına ayrılan kısımdır.
GECİŞ YOLU :Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan,yolun karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
ERİŞME KONTROLLU KARAYOLU(Otoyol):Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya,hayvan ve motorsuz araçların giremediği,ancak izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.
TIRMANMA ŞERİTLİ KARAYOLU: Orta şeridin ilk kullanma hakkının esas olarak çıkış yönünden gelen araçlara ait olduğu, sol şeride geçmenin yasaklandığı, üç şeritli iki yönlü karayoludur.
TAŞIT YOLU (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmıdır.
YAYA YOLU (Yaya Kaldırımı): Karayolunun,taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.
BANKET: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şevbaşı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.
PLATFORM: Karayolunun,taşıt yolu,yaya yolu ve banketinden oluşan kısmıdır.
ANAYOL: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
TALİ YOL: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
KAVŞAK: İki veya daha fazla karayolunun, kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.
TEHLİKELİ EĞİM: Araçların emniyetle seyrine devam, vites küçültmeyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimidir.
YAYA GEÇİDİ: Taşıt yolunda,yayaların güvenle geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
OKUL GEÇİDİ: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
ALT GEÇİT: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunun alttan geçmesini sağlayan yapıdır.
ÜST GEÇİT: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunun üstten geçmesini sağlayan yapıdır.
DEMİRYOLU GEÇİDİ (Hemzemin geçit): Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
ADA: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan, araçların bulunmayacağı, koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alandır.
AYIRICI (REFÜJ): Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.
ŞERİT: Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için, taşıt yolunun ayrılmış bir bölümü veya boyuna işaretlemelerle ayrılmamış olsa bile motorlu araç dizisinin hareketine yeterli genişlikte olmak şartıyla taşıt yolunun bölünebileceği boyuna dilimlerden herhangi biridir.
PARKYERİ (Otopark): Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.
KARAYOLU ÜZERİ PARK YERİ: Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.
KARAYOLU DIŞI PARK YERİ: Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
TERMİNAL: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme, yükleme, boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir. İnsan taşınan yerler ‘’yolcu terminali’’, eşya taşınan yerler ‘’eşya terminali’’ denir.
DURAK: Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtların yolcu veya hizmetlileri bindirmek, indirmek gayesi ile duraklamaları için işaretlerle belirlenmiş yerdir.
MUAYENE İSTASYONU: Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personel bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.
GARAJ: Araçların genellikle uzun süre durmaları için kullanılan, bakım veya servisinde yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.
İŞARET LEVHASI: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
IŞIKLI VE SESLİ İŞARETLER: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı ve sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan, üzerinde çeşitli renk, şekil, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan, ışık ve sesli özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
İŞARETLEME: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayrıcı, oto korkuluk gibi karayolu elamanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı, yansıtıcı ve benzeri ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.
OTOMOBİL:Yapısı itibariyle, sürücüsü dahil en çok 8 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır.Bunlardan taksimetre veya tarife ile yolcu taşıyanlara ‘’taksi otomobili’’, adambaşı ücretle yolcu taşıyanlara ‘’dolmuş otomobili’’ denir.
MİNİBÜS: Yapısı itibariyle, sürücüsü dahil 9 ile 15 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
OTOBÜS: Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en az 16 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. Troleybusler de bu sınıfa dahildir.
KAMYONET: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
KAMYON: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.5 ton’dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
ÇEKİCİ: Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu araçtır.
ARAZİ TAŞITI: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya olabilen motorlu araçtır.
MOTOSİKLET: 2 veya 3 tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu araçlardır.Bunlardan karoseri yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan 3 tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.
MOTORLU BİSİKLET: Silindir hamcı 50 santimetre küpü geçmeyen, içten patlamalı veya elektirik motoru ile donatılmış ve imal hızı 45 km/s.’den az olan bisiklettir.
BİSİKLET: En çok 3 tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adele gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz araçtır.
LASTİK TEKERLEKLİ TRAKTÖR(LTT): Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçlı taşımada kullanılmayan tarım aracıdır.
İŞ MAKİNESİ: Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılmayan motorlu araçlardır.
TRAMVAY: Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.
ÖZEL AMAÇLI TAŞIT: Özel amaçla insan ve eşya taşımak için imal edilmiş olan itfaiye, cankurtaran, cenaze, radyo, sinema, televizyon, kütüphane, araştırma araçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.
OKUL TAŞITI: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlerin taşınmalarında kullanılan araçtır.
KAMU HİZMETİ TAŞITI: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan araçtır.
PERSONEL SERVİS ARACI: Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.
UMUM SERVİS ARACI: Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.
RÖMORK: Motorlu araçla çekilen insan ve yük taşımak için imal edilmiş motorsuz araçtır.
HAFİF RÖMORK: Azami yüklü ağırlığı 750 kg. geçmeyen römork veya yarı römorktur.
YARI RÖMORK: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorktur.
TAŞIT KATARI: Karayolunda, bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış en çok 2 römorktan oluşan araçtır.
TAŞIMA SINIRI(Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği, en çok yük ağırlığı veya yolcu hizmeti sayısıdır.
GABARİ: Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.
TRAFİK VE ÇEVRE BİLGİSİ
tanım, karayolu, araç, nedir